Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością podejmowania decyzji inwestycyjnych na podstawie danych, które nie zawsze odzwierciedlają pełny obraz sytuacji. Tyczy się to zwłaszcza zobowiązań rozłożonych na wiele lat, świadczeń pracowniczych a także umów, których skutki finansowe będą widoczne dopiero w późniejszym czasie. W takich sytuacjach ważne staje się określenie wartości przyszłych płatności z uwzględnieniem aktualnych warunków i przyjętych wymogów.

Biuro aktuarialne zajmuje się analizą tego typu zagadnień, wykorzystując dane finansowe, statystyczne a także metody matematyczne. Praca aktuarialna wymaga nie tylko obliczeń, lecz także oceny jakości dostępnych informacji. Niekompletne dane, zmiany w strukturze zatrudnienia czy brak spójności między dokumentami mogą wpływać na wynik analizy, dlatego przed rozpoczęciem kalkulacji należy ustalić zakres informacji i sposób ich zastosowania.

Jednym z wycinków, w których używa się metody aktuarialne, jest ustalanie wartości zobowiązań wynikających z programów świadczeń pracowniczych. Mogą one obejmować odprawy emerytalne, rentowe, nagrody jubileuszowe a także inne świadczenia określone w przepisach wewnętrznych albo umowach. Wartość takich zobowiązań uzależniony jest od wielu czynników, między innymi wieku pracowników, stażu pracy, przewidywanego terminu zakończenia zatrudnienia, wysokości wynagrodzeń i zasad przyznawania świadczeń. Znaczenie mają także założenia dotyczące wzrostu płac, rotacji kadry oraz stopy dyskontowej. Zmiana dosłownie jednego parametru może wpłynąć na finalny rezultat, dlatego istotne jest rozpoznanie, które założenia mają największe znaczenie dla konkretnej organizacji. Wycena aktuarialna nie polega na najprostszym zsumowaniu przyszłych pensji. Uwzględnia ich przewidywaną wysokość, prawdopodobieństwo wystąpienia określonych zdarzeń a także wartość pieniądza w czasie.

Przygotowanie obliczeń rozpoczyna się zwykle od zebrania danych i sprawdzenia ich zgodności. W praktyce problemy ukazują się np wówczas, gdy informacje kadrowe pochodzą z kilku systemów lub dokumentacja nie zawiera wszystkich danych potrzebnych do ustalenia uprawnień. W tak zaistniałej okoliczności powinno się określić, czy braki można uzupełnić, czy konieczne będzie przyjęcie dodatkowych wymogów. Każda taka decyzja powinna być opisana, ponieważ wpływa na sposób interpretacji wyniku. Ważna jest również data, na którą ustala się wartość zobowiązania. Dane obowiązujące na koniec roku obrotowego mogą różnić się od informacji dostępnych kilka miesięcy uprzednio, a różnice te mogą mieć znaczenie dla sprawozdawczości finansowej. W współzależności od celu opracowania stosuje się odpowiednie zasady rachunkowości a także zakres dokumentacji wymagany przez odbiorcę analizy. Wynik bez informacji o metodzie, zastosowanych danych i przyjętych parametrach może być niełatwy do porównania z kalkulacją przygotowaną w innym okresie.

Analizy aktuarialne znajdują przeznaczenie także przy ocenie ryzyka ubezpieczeniowego, tworzeniu rezerw a także szacowaniu długoterminowych przepływów pieniężnych. W każdym z owych sekcji znaczenie mają inne dane i odmienne założenia, dlatego nie istnieje jeden schemat obliczeń świetny dla wszystkich przypadków. W sytuacji zobowiązań pracowniczych istotne są informacje o zatrudnionych i regulacjach dotyczących świadczeń, jednak przy analizie ubezpieczeniowej większą rolę mogą odgrywać dane o częstości zdarzeń, wysokości wypłat i przebiegu szkód. Opracowanie powinno uwzględniać cel analizy oraz ograniczenia wynikające z dostępnych informacji. Powinno się też pamiętać, że przyjęte parametry mogą konwertować się w czasie, a prognozy nie są równoznaczne z rzeczywistymi przyszłymi wydatkami. Z tego powodu w kolejnych okresach przeprowadza się aktualizacje obliczeń, kontroluje różnice między wcześniejszymi założeniami a zaobserwowanymi zdarzeniami i ocenia ich wpływ na wysokość zobowiązań. Taki sposób pracy daje możliwość zachować spójność dokumentacji a także wyjaśnić przyczyny modyfikacji wykazywanych wartości.

Źródło: wycena spółki.